In Nederland geldt op het water een algemene maximumsnelheid van 20 kilometer per uur voor motorboten. Maar in Friesland kom je daar op de binnenwateren bijna nergens aan toe. De provincie hanteert lagere snelheden om oevers, natuur en andere vaarders te beschermen. Er zijn drie snelheidszones die je moet kennen.

Maximale vaarsnelheden per situatie

De belangrijkste regel: hoe smaller en drukker het vaarwater, hoe langzamer je moet varen.

Op de grote kanalen geldt een maximum van 12,5 kilometer per uur. Dit zijn het Prinses Margrietkanaal en het Van Harinxmakanaal, de hoofdvaarwegen van Friesland. Ook in de betonde vaargeulen op de grote meren zoals het Sneekermeer en Tjeukemeer geldt deze snelheid. Je herkent de vaargeulen aan de rode en groene boeien.

Buiten de vaargeulen op de meren en op de meeste overige vaarwegen is het maximum 9 kilometer per uur. Dit geldt voor het grootste deel van het Friese vaargebied. Op het open water van de meren, op de bredere vaarten en op de verbindingsroutes tussen dorpen zit je aan deze snelheid.

In havens, binnen de bebouwde kom van dorpen en steden, en op smalle vaarten en sloten is de maximumsnelheid 6 kilometer per uur. Dat is vergelijkbaar met wandeltempo. Het voelt langzaam, maar op smal water veroorzaakt een hogere snelheid golfslag die oevers beschadigt en nesten van watervogels verstoort. Op de Turfroute door Zuidoost-Friesland geldt deze snelheid van 6 km/u over het hele traject.

Hoe herken je welke snelheid geldt?

Net als op de weg staan er verkeersborden langs het water. Een vierkant wit bord met een rode rand en een zwart nummer geeft de maximumsnelheid aan in kilometers per uur. Bij het binnenvaren van een haven of dorp zie je vaak een bord met “6”. Bij het verlaten ervan staat soms een bord dat de hogere snelheid weer aangeeft.

Op de meren herken je de vaargeulen aan de betonning: rode en groene boeien die de vaargeul markeren. Binnen die boeien geldt 12,5 km/u, daarbuiten 9 km/u.

Een praktische vuistregel: als je twijfelt welke snelheid geldt, vaar dan langzamer. Te langzaam varen is geen overtreding. Te snel varen wel. De waterpolitie controleert actief op snelheid in Friesland. Volgens Rijkswaterstaat is te snel varen de meest voorkomende overtreding op het water.

Snelvaargebieden

Op een aantal Friese meren zijn snelvaargebieden aangewezen waar je harder dan 9 km/u mag varen. Deze gebieden zijn gemarkeerd met gele tonnen en liggen onder andere op het Sneekermeer, het Heegermeer, het Slotermeer en het Tjeukemeer.

Maar voor de vaarders op een gehuurde motorboot zijn deze gebieden niet relevant. Snelvaren is alleen toegestaan met kleine snelle motorboten met een waterverplaatsing van maximaal 1,5 kubieke meter. Motorjachten zoals die bij de meeste verhuurders in de vloot zitten, vallen daar niet onder.

De snelvaargebieden zijn geopend van 30 april tot en met 30 september, tussen zonsopkomst en zonsondergang. Een vaarbewijs is verplicht en de minimumleeftijd is 18 jaar.

Waarom lagere snelheden in Friesland?

Friesland kiest bewust voor lage vaarsnelheden. De belangrijkste reden is bescherming van de oevers. Golfslag van te snel varende boten breekt oevers af en beschadigt rietkragen. Dat raakt niet alleen de natuur, maar ook de nesten van de watervogels die ertussen zitten. Daarnaast zorgen lagere snelheden voor veiligheid. Op het Friese water varen motorboten, zeilboten, sloepen, kano’s en supboards door elkaar. Met lagere snelheden heeft iedereen de ruimte om veilig te manoeuvreren.

In de praktijk

Wat betekenen deze snelheden voor je vaarvakantie? In de praktijk weinig beperkingen. Een gemiddelde huurmotorboot vaart zo’n 7 tot 9 kilometer per uur. Daarmee zit je op de meeste vaarwegen al rond het maximum. De snelheidsregels bevestigen eigenlijk het tempo dat bij varen in Friesland hoort: rustig, ontspannen en met aandacht voor je omgeving.

Reken op die snelheid bij het plannen van je route. Van Terherne naar Sneek is het ongeveer 8 kilometer. Met een gemiddelde snelheid van 8 km/u ben je daar in een uur. Van Terherne naar Grou is het vergelijkbaar. Langere routes zoals de Elfstedenroute van 200 kilometer kosten bij dit tempo al snel 25 tot 30 uur aan pure vaartijd, verdeeld over meerdere dagen.

Wil je meer weten over vaarregels, routes of het plannen van je vaartocht? Bekijk de routepagina’s op de website of neem contact op voor persoonlijk advies.